Η πολιτιστική ιστορία του Adventskalender στη Γερμανία

Η πολιτιστική ιστορία του Adventskalender στη Γερμανία: Όλα ξεκίνησαν με μερικά μπισκότα σε ένα κουτί από χαρτόνι. Υπάρχουν τώρα περισσότερα ημερολόγια κάθε χρόνο, ακόμη και για κατοικίδια. Τι αποκαλύπτει αυτό για την κοινωνία μας;

Ο Γκέρχαρντ Λανγκ σίγουρα θα είχε πολλά να συμβάλει στο ερώτημα για το πότε ξεκίνησε το θέμα με το Adventskalender. Ή τουλάχιστον πώς ξεκίνησαν όλα. Δυστυχώς δεν μπορούμε πλέον να τον ρωτήσουμε, είναι νεκρός από το 1974.

Όταν ο Λανγκ ήταν παιδί, δηλαδή στα τέλη του 19ου αιώνα, η μητέρα του έκανε ό,τι έκαναν ήδη πολλοί γονείς εκείνη την εποχή: έβγαλε με τον γιο της κάτι που μπορεί να θεωρηθεί ως πρόδρομος του Adventskalender.

Η μητέρα του Λανγκ έβαζε ένα μπισκότο μαρέγκας σε ένα κομμάτι από χαρτόνι για κάθε μέρα του Advent. Άλλοι γονείς επίσης εκείνη την εποχή, έβαζαν σημάδια κιμωλίας σε μια πόρτα που τα παιδιά είχαν τη δυνατότητα να αφαιρούν από ένα και κάθε μέρα, ή διάβαζαν ένα κομμάτι μιας ιστορίας κάθε μέρα.

Όταν ο Λανγκ μεγάλωσε, έγινε αρχικά πωλητής βιβλίων και μετά εκδότης. Τώρα έχουμε αμέσως μετά την αλλαγή του αιώνα.

Και ο Λανγκ, ο οποίος είχε μια ιδέα ενώ θυμόταν το μπισκότο της μητέρας του, συνεργάζεται με τον καλλιτέχνη Ρίτσαρντ Έρντ Κέπλερ σε ένα έντυπο της εποχής που ονομάζεται “Στη χώρα του Χριστού” και είναι γενικά το πρώτο στην πολιτιστική ιστορία τυπωμένο ημερολόγιο στον κόσμο.

Για την ακρίβεια, ένα τυπωμένο χριστουγεννιάτικο ρολόι εμφανίστηκε στο Αμβούργο ήδη από το 1902 στον εκδοτικό οίκο Trümpler.

Αλλά επειδή ένα ρολόι έχει μόνο δώδεκα πεδία και το χριστουγεννιάτικο ρολόι ξεκινούσε μόλις στις 13 Δεκεμβρίου, συχνά παραλείπεται στην ιστορία του Adventskalender, σε αντίθεση με το ημερολόγιο του Λανγκ. (Βλέπουμε: στην πραγματικότητα, οι νέες ιδέες δεν είναι τόσο εύκολο να ανιχνευθούν όσο θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί.

Ακόμα και το ερώτημα ποιος εφηύρε το Adventskalender παρέχει αρκετό υλικό για μια μακρά συζήτηση μεταξύ των ιστορικών.)

Υπήρχαν αρχικά πράγματα που ήταν για παιδιά και άλλα για ενήλικες στη Γερμανία

Τις επόμενες δεκαετίες, ο Λανγκ ουσιαστικά μετέτρεψε τον εκδοτικό οίκο του σε εκδότη Adventskalender και ο Λανγκ έφερε πολλά από αυτά που θεωρούνται δεδομένα σήμερα για πρώτη φορά: το πρώτο Adventskalender με σοκολάτα.

Το πρώτο Adventskalender με πορτούλες για άνοιγμα. Και επίσης: το πρώτο Adventskalender που είχε οικονομική επιτυχία.

Από όλες τις ιδέες που είχε ο Λανγκ, αυτή ήταν ίσως η πιο σημαντική: τα χειροποίητα Adventskalender των γονέων από το 1850 και μετά ξεκινούσαν συχνά το πρώτο Advent και συνεπώς αποτελούνταν από έναν διαφορετικό αριθμό ημερών σε διαφορετικά χρόνια.

Για να μην χρειάζεται να δημιουργούνται νέα ημερολόγια κάθε χρόνο, ο Λανγκ αποφάσισε λοιπόν ότι η πρώτη ημέρα του Adventskalender θα πρέπει να είναι την 1η Δεκεμβρίου κάθε έτους, και όχι το πρώτο Advent. Από τότε λοιπόν, το Adventskalender έχει 24 πόρτες.

Όταν ο Λανγκ τύπωσε τα ημερολόγια, η κοινωνία είχε ακόμα σαφώς ορισμένα ερωτήματα: υπήρχαν παιδιά. Αλλά υπήρχαν και ενήλικες. Υπήρχαν πράγματα που ήταν για παιδιά. Και άλλα πράγματα που ήταν για ενήλικες. Τα Adventskalender του Λανγκ όμως ήταν για παιδιά.

Τότε συνέβη κάτι που αποτέλεσε αντικείμενο έντονης συζήτησης στην κοινωνιολογία για αρκετά χρόνια με το σύνθημα „ανηλικότητα της κοινωνίας“: τα όρια εξαφανίστηκαν.

Ο θεωρητικός Neil Postman, για παράδειγμα, πίστευε ότι μπορούσε να παρατηρήσει το τέλος της παιδικής ηλικίας επειδή τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μετατόπισαν τα επίκεντρα ενδιαφέροντος των παιδιών και των ενηλίκων.

Οι σχεδιαστές μόδας παρουσίασαν συλλογές για παιδιά που έμοιαζαν με μικροσκοπικά αντίγραφα μόδας ενηλίκων. Και οι ενήλικες ξαφνικά ενθουσιάζονταν με Hello Kitty και Viva, όλα τα μυθιστορήματα όλων των ηλικιών και βιβλία ζωγραφικής.

Γάτες, σκύλοι, άλογα – υπάρχει ένα ημερολόγιο για όλους

Το όλο θέμα ήταν, φυσικά, μια ιδέα της καταναλωτικής κοινωνίας, η οποία ουσιαστικά είναι συνεχώς απασχολημένη με την πώληση ακόμη περισσότερων πραγμάτων σε άτομα που έχουν ήδη πάρα πολλά.

Από αυτή την άποψη, η πώληση σε παιδιά που προοριζόταν αρχικά μόνο για ενήλικες είναι μια έξυπνη κίνηση. Και για ενήλικες, πράγματα που κάποτε προορίζονταν για παιδιά.

Η ανηλικότητα γνώρισε μια άλλη εξέλιξη, η οποία έχει επίσης τον σταθερό όρο της στην κοινωνιολογία: „Eventisierung“: την επιθυμία να μετατρέψει κανείς κάθε συμβάν της ζωής σε ένα γεγονός.

Για παράδειγμα το να φανταστεί κανείς ένα χρωματικό κόνσεπτ για το σχεδιασμό του τραπεζιού για κάθε πρόσκληση δείπνου και για να γιορτάσει την έναρξη του σχολείου με ολόκληρη την οικογένεια. Η εκδήλωση απαιτεί τελετές, παραδόσεις και προϊόντα.

Και κατά προτίμηση όσο το δυνατόν περισσότερα. Και έτσι φαίνεται αρκετά λογικό: όσο πιο θεαματικό και πρωτότυπο είναι το Adventskalender, τόσο περισσότερο μετατρέπεται το Advent σε ένα event.

Έτσι κάτι άλλο έπρεπε να συμβεί σχεδόν αναπόφευκτα. Κάποιος έπρεπε να βρει την ιδέα ότι θα μπορούσε κανείς να γεμίσει ένα Adventskalender με κάτι διαφορετικό από εικόνες ή σοκολάτα.

Αυτή ήταν η εταιρεία Playmobil. Το 1996 εμφανίστηκε το πρώτο Adventskalender με παιχνίδια.

Σήμερα, σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, το Adventskalender της Playmobil είναι ακόμα στην αγορά και σε ολοένα νέες εκδόσεις, αλλά φαίνεται σχεδόν μέτριο μεταξύ όλων των ανταγωνιστών, όπως του ημερολογίου από το Erzgebirge με ξύλινες φιγούρες για σχεδόν χίλια ευρώ και το Adventskalender της Dr. Barbara Sturm.

• Υπάρχουν Adventskalender με καφέ, με κρασί ή κουάκερ, με βερνίκια νυχιών, με αρώματα ή ακόμα και με μπαχαρικά. Με προϊόντα ευεξίας, superfoods και μπύρες.
• Υπάρχουν Adventskalender από το Paw Patrol και εκείνα από τους Armani και Dior.
• Υπάρχουν Adventskalender για σκύλους, γάτες και άλογα. Ακόμα και στο Instagram, το Adventskalender ερωτικών παιχνιδιών της Amorelie είναι τόσο πανταχού παρόν όσο είναι και το τσάι από το Fitvia ή αθλητικά είδη από το Oceans Apart.

Ο τομέας του λιανικού εμπορίου κάνει ετήσιο κύκλο εργασιών ύψους περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ με Adventskalender. Και είναι σχεδόν παρήγορο που ο Gerhard Lang δεν το αντιλαμβάνεται πλέον.

Έπρεπε να κλείσει τον εκδοτικό του οίκο το 1940 για οικονομικούς λόγους επειδή το χαρτί είχε γίνει πολύ ακριβό.

Ακούγεται λίγο σαν να υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να παραλείψουμε ίσως ένα Adventskalender. Πράγματι, το σύγχρονο Adventskalender έχει πραγματικούς εχθρούς.

Ενώνει τους Χριστιανούς (“Το Advent έχει χάσει την αρχική του έννοια”), ανήσυχους ψυχολόγους (“Τα Adventskalender δημιουργούν περισσότερη πίεση από ό,τι χαρά”), εξαντλημένους γονείς (“Έχουμε ήδη φτιάξει μία Schultüte, κάπου φτάνει!”) Και μινιμαλιστές (“Ποιος χρειάζεται όλα αυτά τα πράγματα;”).

Οι τελευταίοι φέρνουν τουλάχιστον εναλλακτικές λύσεις – για παράδειγμα, 24 κομμάτια χαρτιού με ενθαρρυντικά μηνύματα και προτάσεις για χρόνο που μπορεί να αφιερώσει κανείς με τον άλλον.

Και ναι, μπορεί να είναι συνετό να ακολουθήσει κανείς τα επιχειρήματα των κριτικών του Adventskalender…

Αν δεν ήταν όμως μία λεπτομέρεια: το αίσθημα της χαράς να ξετυλίγει κανείς ένα μικρό δώρο κάθε μέρα ή να ανοίγει μια μικρή πορτούλα, πράγμα για το οποίο δεν υπάρχει άλλη περίσταση του έτους να κάνει με παρόμοιο τρόπο. Αυτό δεν βλάπτει ποτέ.

Σήμερα, λοιπόν, όταν ανοίξουμε την πρώτη μας πορτούλα, θαυμάσουμε την πρώτη εικόνα, φάμε το πρώτο κομμάτι σοκολάτας, ας σκεφτούμε έστω για μια στιγμή τη μητέρα του Gerhard Lang. Της χρωστάμε πολλά!

GRland.info – Μην μαθαίνεις τα νέα τελευταίος!

Δείτε επίσης

• Χριστούγεννα: Ήθη και έθιμα για την περίοδο Advent στη Γερμανία
  
• Πως είναι τα Χριστούγεννα στην Γερμανία;

Η πολιτιστική ιστορία του Adventskalender στη Γερμανία